Checklist người mới đến Canada là kim chỉ nam giúp bạn nhanh chóng ổn định cuộc sống. Dù du học Canada hay định cư Canada, thì việc đặt chân đến một quốc gia hoàn toàn mới luôn mang lại nhiều cảm xúc đan xen. Bạn vừa hào hứng với tương lai, vừa lo lắng trước hàng loạt thủ tục giấy tờ.
Sự khác biệt về thời tiết, văn hóa và hệ thống pháp lý có thể khiến bạn bối rối. Nếu không lập kế hoạch rõ ràng, bạn rất dễ bỏ sót các thủ tục pháp lý quan trọng. Dưới đây là danh sách 30 việc cần làm khi mới sang Canada, được chia theo từng giai đoạn cụ thể.
Những việc cần ưu tiên ngay sau khi đến Canada
Những việc cần ưu tiên ngay sau khi đến Canada
Những ngày đầu tiên quyết định tính hợp pháp và sự an toàn của bạn tại Canada. Hãy tập trung xử lý các giấy tờ định danh cá nhân trước tiên.
1. Kiểm tra giấy tờ nhập cư và thông tin cá nhân
Khi làm thủ tục tại sân bay, viên chức hải quan (CBSA) sẽ cấp giấy phép cho bạn. Bạn cần kiểm tra kỹ toàn bộ thông tin trên Study Permit, Work Permit hoặc Confirmation of Permanent Residence (COPR).
Mọi sai sót về họ tên, ngày sinh hoặc điều kiện làm việc cần được yêu cầu chỉnh sửa ngay tại chỗ. Hãy scan toàn bộ giấy tờ này và lưu trữ an toàn trên các dịch vụ đám mây.
2. Cung cấp địa chỉ nhận thẻ thường trú nhân PR Card
Nếu bạn đến Canada với tư cách thường trú nhân, bạn cần có thẻ PR để xuất nhập cảnh. Viên chức hải quan sẽ yêu cầu bạn cung cấp một địa chỉ cư trú nội địa hợp lệ.
Nếu chưa có nhà cố định, bạn có thể bổ sung địa chỉ trực tuyến qua cổng thông tin IRCC trong vòng 180 ngày. Tuyệt đối không dùng địa chỉ hộp thư bưu điện (P.O. Box) cho mục đích này.
3. Đăng ký Social Insurance Number (SIN)
Số bảo hiểm xã hội (SIN) gồm 9 chữ số bảo mật, dùng để đi làm và đóng thuế. Bạn không thể làm việc hợp pháp hoặc mở tài khoản ngân hàng sinh lãi nếu thiếu số SIN.
Bạn hãy mang hộ chiếu và giấy phép cư trú đến văn phòng Service Canada gần nhất. Nhân viên sẽ kiểm tra hồ sơ và cấp mã số SIN giấy cho bạn ngay trong ngày.
4. Tìm hiểu dịch vụ hỗ trợ người mới nhập cư
Chính phủ Canada tài trợ kinh phí cho các tổ chức định cư (Settlement Agencies) phi lợi nhuận. Những đơn vị này hỗ trợ người mới hoàn toàn miễn phí về định hướng cuộc sống và dịch thuật.
Các trung tâm như YMCA, COSTI hay ISSofBC có mặt tại hầu hết các thành phố. Bạn nên liên hệ sớm để nhận sự đồng hành từ các chuyên viên tư vấn giàu kinh nghiệm.
5. Thiết lập phương thức liên lạc tại Canada
Một số điện thoại nội địa là điều kiện bắt buộc để điền hồ sơ hành chính. Bạn có thể chọn nhà mạng lớn như Rogers, Bell, Telus hoặc các thương hiệu con giá rẻ hơn như Fido, Koodo, Virgin Plus.
Nhiều nhà mạng hiện nay hỗ trợ kích hoạt eSIM trực tiếp trên điện thoại. Hãy chuẩn bị hộ chiếu và thẻ thanh toán quốc tế để hoàn tất thủ tục đăng ký SIM.
6. Làm quen với khu vực sinh sống
Hãy dành ngày đầu tiên để đi bộ và khám phá khu dân cư xung quanh nơi ở tạm thời. Xác định vị trí các siêu thị thực phẩm, nhà thuốc, bến xe buýt và trạm tàu điện gần nhất.
Tải sẵn các ứng dụng bản đồ như Google Maps hoặc Transit về điện thoại. Việc này giúp bạn chủ động di chuyển và giảm bớt cảm giác bỡ ngỡ ban đầu.
Hoàn thiện các thủ tục thiết yếu trong tuần đầu tiên
Các thủ tục cần thực hiện trong tuần đầu tiên khi mới đến Canada
Tuần đầu tiên là giai đoạn thiết lập các dịch vụ thiết yếu phục vụ cuộc sống hàng ngày.
7. Mở tài khoản ngân hàng tại Canada
Các ngân hàng lớn (RBC, TD, Scotiabank, BMO, CIBC) đều có gói ưu đãi riêng dành cho người mới (Newcomer Program). Các gói này thường miễn phí quản lý tài khoản trong năm đầu tiên.
Bạn nên mở đồng thời tài khoản vãng lai (Chequing) để chi tiêu và tài khoản tiết kiệm (Savings). Hãy đặt lịch hẹn trực tuyến trước khi đến chi nhánh để tiết kiệm thời gian chờ đợi.
8. Tìm hiểu và đăng ký bảo hiểm y tế tỉnh bang
Hệ thống y tế công cộng của Canada do từng tỉnh bang độc lập quản lý. Ví dụ: Ontario có thẻ OHIP, British Columbia có MSP, và Alberta có AHCIP.
Hầu hết các tỉnh bang cho phép người có PR hoặc Work Permit đủ điều kiện nộp đơn trực tuyến. Hãy chuẩn bị hợp đồng thuê nhà hoặc sao kê ngân hàng để chứng minh bạn đang cư trú tại địa phương.
9. Mua bảo hiểm y tế tư nhân nếu cần
Một số tỉnh bang áp dụng thời gian chờ trước khi thẻ y tế công có hiệu lực. Ngoài ra, bảo hiểm công không chi trả cho nha khoa, nhãn khoa và thuốc kê đơn.
Chi phí nằm viện và cấp cứu tại Canada đối với người chưa có bảo hiểm rất đắt đỏ. Bạn nên duy trì bảo hiểm du lịch hoặc bảo hiểm tư nhân trong 3 tháng đầu tiên.
10. Tìm hiểu hệ thống giao thông công cộng
Phương tiện công cộng là giải pháp di chuyển kinh tế nhất khi bạn mới đến Canada. Bạn cần mua thẻ giao thông thông minh để thanh toán tiện lợi trên xe buýt và tàu điện.
Tại Toronto và khu vực lân cận, bạn dùng thẻ Presto; tại Vancouver, bạn dùng thẻ Compass. Hãy tìm hiểu chính sách giảm giá vé tháng dành cho học sinh, sinh viên nếu bạn đi du học.
11. Kiểm tra điều kiện sử dụng và đổi bằng lái xe
Canada cho phép sử dụng bằng lái xe quốc tế hoặc bằng lái Việt Nam dịch thuật trong 60–90 ngày đầu. Quy định đổi bằng lái phụ thuộc vào từng tỉnh bang cụ thể.
Nếu có trên 2 năm kinh nghiệm lái xe tại Việt Nam, bạn có thể xin giấy xác nhận thâm niên. Giấy xác nhận này giúp bạn rút ngắn thời gian chờ thi thực hành để lấy bằng lái chính thức.
12. Chuẩn bị phương tiện thanh toán và xây dựng lịch sử tín dụng
Canada là xã hội ưa chuộng thanh toán không tiền mặt qua thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ (Debit). Bạn nên đăng ký một thẻ tín dụng Newcomer ngay khi mở tài khoản ngân hàng.
Điểm tín dụng (Credit Score) tốt là yếu tố bắt buộc để thuê nhà dài hạn hoặc mua xe trả góp sau này. Luôn thanh toán dư nợ đúng hạn để xây dựng uy tín tài chính vững chắc.
Ổn định nhà ở, công việc và sinh hoạt trong tháng đầu tiên
Các công việc cần thực hiện để ổn định nhà ở, công việc và sinh hoạt trong tháng đầu tiên khi mới đến Canada
Tháng đầu tiên là thời điểm bạn chuyển từ trạng thái tạm trú sang ổn định nơi ăn chốn ở lâu dài.
13. Tìm nơi ở phù hợp với ngân sách
Chỗ ở dài hạn giúp bạn an tâm làm việc và sinh hoạt. Thị trường cho thuê tại các đô thị lớn như Toronto hay Vancouver luôn có tỷ lệ cạnh tranh rất cao. Người mới thường gặp khó khăn do chưa có bảng lương nội địa và điểm tín dụng.
Để tra cứu cẩm nang kinh nghiệm và hướng dẫn pháp lý an cư chuẩn xác, bạn có thể tham khảo trang blog tại CanadaHomeHub.Ca nhằm nắm rõ quy trình tìm kiếm căn hộ an toàn, tránh bị ép đặt cọc trái luật và bảo vệ tối đa ngân sách cá nhân.
CÁC BƯỚC THUÊ NHÀ AN TOÀN TẠI CANADA 1. Chuẩn bị hồ sơ chứng minh tài chính và thư bảo lãnh 2. Đi xem nhà trực tiếp hoặc nhờ người kiểm tra pháp lý căn hộ 3. Sử dụng mẫu hợp đồng thuê nhà chuẩn của tỉnh bang (Standard Lease) 4. Chỉ chuyển tiền cọc sau khi đã ký hợp đồng và nhận chìa khóa 14. Tìm hiểu quyền và nghĩa vụ khi thuê nhà
Mỗi tỉnh bang đều có đạo luật bảo vệ người thuê nhà (Tenancy Act) rất nghiêm ngặt. Chủ nhà không được tự ý tăng tiền thuê vượt mức trần quy định của chính quyền mỗi năm.
Chủ nhà cũng không được phép vào căn hộ nếu không thông báo trước 24 giờ bằng văn bản. Hãy tìm hiểu kỹ quyền lợi của mình để tránh những đòi hỏi vô lý từ phía bên cho thuê.
15. Thiết lập các dịch vụ tiện ích
Khi thuê căn hộ hoặc nhà nguyên căn, bạn có thể phải tự thanh toán các dịch vụ tiện ích. Các chi phí này gồm có tiền điện (Hydro), nước, khí đốt sưởi ấm và internet gia đình.
Hãy liên hệ với các nhà cung cấp địa phương để sang tên hợp đồng tiện ích ngay ngày nhận nhà. Bạn nên so sánh các gói cước internet để chọn tốc độ phù hợp với nhu cầu sinh hoạt.
16. Tìm bác sĩ gia đình hoặc cơ sở chăm sóc sức khỏe
Tình trạng khan hiếm bác sĩ gia đình (Family Doctor) diễn ra phổ biến trên toàn Canada. Bạn nên ghi danh vào danh sách chờ của tỉnh bang (như Health Care Connect) càng sớm càng tốt.
Trong thời gian chờ đợi, bạn có thể đến các phòng khám vãng lai (Walk-in Clinic) khi bị ốm. Hãy lưu sẵn số điện thoại y tế khẩn cấp 911 và số tư vấn sức khỏe 811.
17. Tìm kiếm việc làm và chuẩn bị hồ sơ ứng tuyển
Thị trường lao động Canada đòi hỏi hồ sơ xin việc (Resume) theo chuẩn định dạng Bắc Mỹ. Bạn không chèn ảnh chân dung, không ghi ngày sinh, giới tính hay tình trạng hôn nhân vào hồ sơ.
Hãy viết lại phần kinh nghiệm làm việc theo hướng định lượng kết quả bằng các con số cụ thể. Sử dụng các trang tìm việc uy tín như LinkedIn, Indeed và Job Bank để nộp hồ sơ mỗi ngày.
18. Đánh giá yêu cầu công nhận bằng cấp và chứng chỉ
Nhiều ngành nghề tại Canada yêu cầu chứng chỉ hành nghề (Regulated Occupations) như kỹ sư, y tế, kế toán, giảng dạy. Bạn cần làm thủ tục đánh giá văn bằng quốc tế (ECA) thông qua WES hoặc ICAS.
Hãy liên hệ với hiệp hội ngành nghề tại tỉnh bang để biết lộ trình thi lấy chứng chỉ tương đương. Việc chuẩn bị sớm giúp bạn rút ngắn con đường quay lại đúng chuyên môn.
19. Đăng ký trường học cho con
Hệ thống giáo dục công lập từ mẫu giáo đến lớp 12 tại Canada hoàn toàn miễn học phí (đối với công dân, thường trú nhân Canada và con của một số diện lao động/du học sinh quốc tế hợp pháp). Bạn hãy liên hệ Trung tâm tiếp nhận (Welcome Centre) của Hội đồng trường (School Board) nơi bạn cư trú để đăng ký trường học cho con.
Hồ sơ nhập học gồm có hộ chiếu của cha mẹ và con, giấy phép cư trú, sổ tiêm chủng và hợp đồng thuê nhà. Trẻ sẽ được kiểm tra trình độ tiếng Anh để xếp lớp học bổ trợ phù hợp.
20. Tìm hiểu dịch vụ giữ trẻ và chăm sóc trẻ em
Chi phí gửi trẻ dưới 5 tuổi (Daycare) tại Canada khá cao và các cơ sở uy tín thường kín chỗ. Bạn nên nộp đơn giữ chỗ vào danh sách chờ của nhiều trung tâm ngay khi có địa chỉ nhà.
Hãy tìm hiểu chương trình hỗ trợ giữ trẻ 10 CAD/ngày của chính phủ liên bang (CWELCC). Nhiều tỉnh bang cũng có chính sách trợ cấp giữ trẻ dựa trên mức thu nhập của gia đình.
21. Xây dựng ngân sách sinh hoạt hàng tháng
Chi phí sinh hoạt tại Canada có sự chênh lệch lớn giữa các vùng và thành phố. Bạn cần thiết lập bảng chi tiêu chi tiết cho tiền thuê nhà, ăn uống, di chuyển và bảo hiểm.
Tiền thuê nhà nên duy trì dưới mức 35% đến 40% tổng thu nhập hàng tháng của gia đình. Kiểm soát ngân sách chặt chẽ giúp bạn vượt qua giai đoạn đầu mà không bị áp lực tài chính đè nặng.
Hoàn thiện các vấn đề tài chính và pháp lý trong 90 ngày đầu
Hoàn thiện các vấn đề tài chính và pháp lý trong 90 ngày đầu
90 ngày đầu là mốc thời gian quan trọng để bạn hoàn tất các nghĩa vụ thuế và kết nối xã hội.
22. Tìm hiểu nghĩa vụ khai thuế tại Canada
Cơ quan Thuế Canada (CRA) quản lý việc thu thuế và phân bổ các khoản trợ cấp an sinh. Ngay cả khi chưa có việc làm, bạn vẫn nên nộp tờ khai thuế thu nhập cá nhân hàng năm.
Việc nộp thuế là căn cứ để chính phủ hoàn thuế bán hàng (GST/HST credit) và chi trả phúc lợi xã hội. Hạn chót nộp tờ khai thuế cho cá nhân thường rơi vào ngày 30 tháng 4 hàng năm.
23. Kiểm tra điều kiện nhận các khoản trợ cấp và phúc lợi
Chính phủ Canada có nhiều gói hỗ trợ tài chính thiết thực cho các cá nhân và gia đình có thu nhập thấp. Người mới định cư thường đủ điều kiện nhận tiền hoàn thuế mua sắm và hỗ trợ nhà ở.
Bạn hãy lập tài khoản trực tuyến CRA My Account để theo dõi các khoản chi trả này. Tiền hỗ trợ sẽ được chuyển khoản trực tiếp vào tài khoản ngân hàng đã đăng ký của bạn.
24. Tìm hiểu Canada Child Benefit nếu có con
Canada Child Benefit (CCB) là khoản trợ cấp nuôi con miễn thuế dành cho các gia đình có con dưới 18 tuổi. Mức trợ cấp được tính toán dựa trên độ tuổi của trẻ và tổng thu nhập ròng của cha mẹ.
Bạn cần nộp đơn xin trợ cấp CCB kèm theo giấy khai sinh của trẻ và bảng kê thu nhập toàn cầu. Đây là nguồn hỗ trợ tài chính đáng kể giúp bạn chi trả chi phí nuôi dạy con cái.
25. Lưu trữ giấy tờ và hồ sơ tài chính quan trọng
Hệ thống hành chính Canada đòi hỏi tính minh bạch và lưu vết chứng từ rõ ràng. Bạn cần giữ lại toàn bộ hóa đơn tiền thuê nhà, biên lai học phí, hợp đồng lao động và sao kê ngân hàng.
Cơ quan thuế có quyền kiểm tra hồ sơ thu chi của bạn trong vòng tối thiểu 6 năm. Hãy sắp xếp chứng từ theo từng năm vào các thư mục riêng để tiện tra cứu khi cần đối soát.
26. Tìm hiểu quy định địa phương và quyền lợi người nhập cư
Mỗi thành phố tại Canada đều có các luật lệ riêng (Bylaws) về trật tự đô thị và môi trường. Các quy định bao gồm việc phân loại rác thải, dọn tuyết trước cửa nhà và giữ yên tĩnh ban đêm.
Vi phạm các quy định này có thể dẫn đến những khoản tiền phạt hành chính không đáng có. Nắm rõ luật địa phương giúp bạn sinh hoạt thuận lợi và hòa nhập văn minh với cộng đồng láng giềng.
27. Kiểm tra các giấy phép và chứng nhận cần thiết cho công việc
Một số công việc bán thời gian hoặc phổ thông đòi hỏi bạn phải có chứng chỉ chuyên biệt ngắn hạn. Ví dụ: chứng chỉ Smart Serve để phục vụ đồ uống có cồn, hoặc Food Handler để làm việc trong ngành ẩm thực.
Các chứng chỉ này có thể học và thi trực tuyến dễ dàng với chi phí tương đối thấp. Việc sở hữu chứng chỉ phù hợp sẽ giúp hồ sơ của bạn nổi bật hơn trong mắt nhà tuyển dụng.
28. Xây dựng mạng lưới cộng đồng và các mối quan hệ
Hơn 65% vị trí công việc tại Canada được tuyển dụng thông qua mạng lưới quen biết nội bộ (Networking). Đừng ngần ngại tham gia các hội thảo nghề nghiệp và các buổi giao lưu cộng đồng tại địa phương.
Bạn cũng có thể đăng ký tham gia các hoạt động tình nguyện tại thư viện, viện dưỡng lão hoặc ngân hàng thực phẩm. Hoạt động tình nguyện không chỉ giúp bạn mở rộng quan hệ mà còn mang lại kinh nghiệm làm việc quý giá.
Những việc giúp bạn hòa nhập và lên kế hoạch lâu dài tại Canada
Checklist các công việc giúp hòa nhập và ổn định cuộc sống lâu dài tại Canada
Sau khi đã giải quyết các nhu cầu trước mắt, bạn cần hướng tầm nhìn đến các mục tiêu phát triển bền vững.
29. Cải thiện tiếng Anh hoặc tiếng Pháp
Ngôn ngữ là chìa khóa then chốt quyết định mức thu nhập và sự thành công của bạn tại Canada. Thường trú nhân mới có thể tham gia các lớp học ngôn ngữ miễn phí thuộc chương trình LINC.
Bạn sẽ được làm bài đánh giá năng lực ngôn ngữ theo chuẩn CLB trước khi xếp lớp học phù hợp. Nếu đã có nền tảng giao tiếp, hãy chủ động rèn luyện phát âm và thuật ngữ chuyên ngành mỗi ngày.
30. Lập kế hoạch định cư và các mục tiêu dài hạn
Hãy xây dựng lộ trình cụ thể cho các mục tiêu trong 3 đến 5 năm tới của gia đình. Các mục tiêu này có thể là thi quốc tịch Canada, tích lũy tiền mua nhà, hoặc mở tài khoản tiết kiệm hưu trí.
Tìm hiểu sớm về các tài khoản đầu tư miễn thuế như TFSA hay tài khoản hưu trí RRSP. Một kế hoạch tài chính rõ ràng sẽ giúp bạn xây dựng cuộc sống ổn định và thịnh vượng trên vùng đất mới.
Bảng Tóm Tắt 30 Việc Cần Làm Cho Người Mới Đến Canada
Bảng tóm tắt 30 việc cần làm cho người mới đến Canada
Câu Hỏi Thường Gặp Về Checklist Người Mới Đến Canada
Người mới đến Canada cần làm gì đầu tiên?
Việc ưu tiên hàng đầu là kiểm tra kỹ giấy tờ nhập cảnh tại sân bay (Study/Work Permit hoặc COPR). Sau đó, bạn cần đăng ký ngay số bảo hiểm xã hội (SIN) và mua thẻ SIM nội địa để thiết lập liên lạc.
Nên đăng ký SIN trước hay mở tài khoản ngân hàng trước?
Bạn nên đăng ký số SIN trước. Mặc dù một số ngân hàng cho phép mở tài khoản vãng lai bằng hộ chiếu, nhưng số SIN là bắt buộc để đăng ký thẻ tín dụng và mở tài khoản tiết kiệm có phát sinh lãi suất.
Người mới đến Canada có được hưởng bảo hiểm y tế miễn phí không?
Có, nếu bạn là Thường trú nhân (PR) hoặc người lao động có Work Permit đủ điều kiện theo quy định của từng tỉnh bang. Một số tỉnh bang có thể áp dụng thời gian chờ hồ sơ, do đó bạn cần mua bảo hiểm tư nhân ngắn hạn để phòng ngừa rủi ro.
Bao lâu thì nhận được thẻ PR sau khi nhập cảnh?
Thời gian cấp thẻ PR lần đầu thường kéo dài từ 45 đến 90 ngày làm việc. Thẻ sẽ được Cơ quan Di trú IRCC gửi bảo đảm qua đường bưu điện về địa chỉ nhà bạn đã đăng ký tại Canada.
Người mới đến Canada có cần khai thuế không?
Rất nên khai thuế dù bạn chưa có thu nhập. Việc nộp tờ khai thuế giúp bạn nhận lại tiền hoàn thuế hàng hóa dịch vụ (GST/HST credit) và kích hoạt khoản trợ cấp nuôi con (CCB) hàng tháng từ chính phủ.
Có những dịch vụ hỗ trợ miễn phí nào dành cho người mới nhập cư?
Chính phủ Canada tài trợ 100% kinh phí cho các tổ chức định cư như YMCA, COSTI, MOSAIC, ISSofBC. Các trung tâm này cung cấp dịch vụ dịch thuật giấy tờ, tư vấn viết CV tìm việc và dạy tiếng Anh (LINC) hoàn toàn miễn phí.
Việc làm quen với nhịp sống và hệ thống pháp lý tại Canada đòi hỏi nhiều thời gian và sự kiên trì. Bằng cách thực hiện tuần tự từng bước trong checklist người mới đến Canada, bạn sẽ hạn chế tối đa rủi ro và làm chủ lộ trình hội nhập của mình. Hãy lưu lại bài viết này làm cẩm nang đồng hành để tự tin xây dựng một tương lai vững chắc và thịnh vượng trên xứ sở lá phong!
Hy vọng với những thông tin chúng tôi chia sẻ sẽ giúp cho bạn dễ dàng xác định và kiểm tra những việc cần làm khi mới đến Canada.
Cảm ơn bạn đã theo dõi bài viết.